Kartlı ödeme sistemlerinin yaygınlaşması, günlük hayatı kuşkusuz kolaylaştırdı. Nakit taşıma derdi azaldı, alışveriş hızlandı, kayıt dışılık azalsın diye önemli bir adım atıldı. Ancak madalyonun bir de diğer yüzü var. Özellikle Mersin’de küçük esnaf için POS cihazı kullanımı, kolaylıktan çok ciddi bir mağduriyete dönüştü..

Bugün birçok esnaf fiilen POS cihazı kullanmaya mecbur ..“Kart geçmiyor” dediğinizde müşteriyle karşı karşıya gelmek, hatta iş kaybetmek kaçınılmaz hâle geliyor. Resmî düzenlemeler, piyasa alışkanlıkları ve denetimler derken, küçük dükkânlar için POS artık bir tercih değil, zorunluluk. Ne var ki bu zorunluluğun bedelini esnaf ödüyor.

Bankaların uyguladığı yüksek komisyon oranları, zaten daralan kâr marjlarını iyice eritiyor. Bir yandan artan kira, elektrik, su ve personel giderleri; diğer yandan her kartlı işlemden kesilen komisyon… Üstelik bununla da bitmiyor. Cihaz kiralama bedelleri, bakım ücretleri, bazen de uzun vadeli sözleşme dayatmaları esnafın sırtındaki yükü daha da ağırlaştırıyor. Günün sonunda esnaf, kazandığının önemli bir kısmını bankalara bırakır hâle geliyor.

Bu durum en çok bakkalı, manavı, kasabı, pazarcıyı ve mahalle esnafını vuruyor. Büyük zincirler yüksek işlem hacmi sayesinde daha düşük komisyonlarla çalışabilirken, küçük esnaf aynı avantajlara sahip değil. Sonuçta rekabet eşitsizliği derinleşiyor; ayakta kalmaya çalışan esnaf, bir de finansal sistemin yükünü taşımak zorunda bırakılıyor.

Ancak ,kartlı ödeme sistemlerinde adaletli bir denge kurulması şart. Komisyon oranlarının makul seviyelere çekilmesi, küçük esnaf için düşük maliyetli ya da ücretsiz POS cihazı desteği sağlanması, hatta kamu bankalarının bu konuda öncü rol üstlenmesi artık bir zorunluluk hâline gelmiştir. Dijitalleşme, esnafı ezerek değil, onu koruyarak ilerlemelidir.

Yerel yönetimlerin ve meslek odalarının da bu soruna daha güçlü şekilde sahip çıkması gerekiyor. Esnafın sesi Ankara’ya taşınmadıkça, bu yük her geçen gün biraz daha ağırlaşacak.

Mahalle esnafı, bir kentin sosyal dokusudur. O doku zarar gördüğünde, şehir sadece ekonomik değil, insani bir kayıp da yaşar. Kartlı ödeme kolaylık getirsin, ama bu kolaylığın faturası tek başına esnafa kesilmesin.