Türkiye genelinde olduğu gibi Mersin’de de 2025 yılı aile istatistikleri dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Evlenen çift sayısı gerilerken, boşanma sayısı artış gösterdi ve bu artış “rekor” olarak kayıtlara geçti. Veriler Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklandı. Buna göre Mersin, evlenen çift sayısında Türkiye 10’uncusu olurken; boşanma sayısında 7’nci, kaba boşanma hızında ise 5’inci sırada yer aldı.

Anlayacağınız; “Benimle evlenir misin? Sorusunun yerini şimdilerde; “Benimle boşanır mısın?” sorusu almış durumda.

Rakamlar teknik olabilir; ancak ortaya koyduğu sosyolojik mesaj oldukça nettir: Aile kurma eğilimi zayıflarken, mevcut evliliklerin sürdürülebilirliği de kırılganlaşıyor.

Mersin’de evlenen kadınların yaş ortalaması 28,5; erkeklerin ise 26,2 olarak kayıtlara geçti. Bu veri tek başına alarm anlamına gelmez; fakat evlilik yaşının yükselmesiyle birlikte beklentilerin, bireysel standartların ve hayat tasavvurunun da değiştiğini gösterir. Artık evlilik, geçmişte olduğu gibi “zorunlu bir hayat aşaması” değil; bilinçli bir tercih olarak görülüyor. Fakat tercih edilen bu birliktelik neden daha kısa ömürlü oluyor?

Bu hafta hem ulusal hem yerel basında uzman görüşleri yer aldı. Sosyologlar, psikologlar, aile danışmanları ve hukukçular; boşanmanın ekonomik, kültürel, psikolojik ve sosyolojik boyutlarına dikkat çekti. Gerçekten de mesele çok katmanlıdır. Ekonomik daralma, hayat pahalılığı, iş güvencesizliği ev içi gerilimi artırıyor. Kentleşme ve bireyselleşme geleneksel aile bağlarını dönüştürüyor. Kadınların ekonomik ve sosyal olarak güçlenmesi, sağlıksız ilişkilerin sürdürülmesini zorlaştırıyor. Tüm bunlar doğru tespitlerdir.

Ancak ben bu tabloyu biraz daha geniş bir perspektiften okumak gerektiğini düşünüyorum.

Yaşadığımız çağ, her şeye çok hızlı ulaşabildiğimiz bir çağ. Bilgiye, ürüne, insana, ilişkiye… Bir “tık” mesafesindeyiz. Fakat hız yalnızca erişimi değil, tüketimi de belirliyor. Eşyayı hızlı tüketiyoruz. Gündemi hızlı tüketiyoruz. Duyguları bile hızlı tüketiyoruz. Sabır eşiğimiz düşüyor, tahammül kapasitemiz daralıyor.

Bu sistem, istikrar değil değişkenlik üretiyor. Değişkenlik ise insan psikolojisini dönüştürüyor. Sürekli alternatiflerin görünür olduğu bir dünyada, mevcut olanı korumak daha zor hale geliyor. Sosyal medya ve dijital kültür, kıyaslamayı sürekli canlı tutuyor. “Daha iyisi mümkün” algısı, mevcut ilişkiyi değersizleştirebiliyor. Oysa evlilik, doğası gereği sabır, emek ve süreklilik ister.

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir: Boşanma artışı her zaman “aile çöküyor” anlamına gelmez. Şiddetin, istismarın, ağır psikolojik baskının olduğu evliliklerin sona ermesi toplumsal bir ilerleme olarak da okunabilir. Kimsenin mutsuzluk içinde yaşamaya mecbur bırakılmadığı bir düzlem kıymetlidir. Ancak artışın temel motivasyonu yalnızca hak arayışı değilse; yani sabırsızlık, hızlı tüketim alışkanlığı ve tahammül eşiğinin düşmesi de belirleyici hale gelmişse, o zaman üzerinde düşünmemiz gereken başka bir mesele var demektir.

Mersin’in kaba boşanma hızında Türkiye 5’incisi olması tesadüf değildir. Mersin; göç alan, ekonomik dinamizmi olan, kültürel çeşitliliği yüksek bir kenttir. Bu dinamizm aynı zamanda kırılganlık da üretir. Hızlı şehirleşme, gelir dağılımı dengesizliği, yaşam maliyetlerinin artışı ve sosyal bağların zayıflaması aile yapısını doğrudan etkiler.

Belki de asıl soruyu şöyle sormalıyız: Modern hayat bize konfor kazandırırken, dayanıklılığımızı mı azaltıyor?

Evlilik kurumu elbette dönüşecektir; bu kaçınılmazdır. Fakat dönüşümün yönü, bizi daha bilinçli ve güçlü birlikteliklere mi götürüyor, yoksa daha kısa ömürlü ve kırılgan ilişkilere mi? İşte mesele tam burada düğümleniyor.

Rekor kıran boşanma sayıları yalnızca bir istatistik değildir. Onlar, çağın ruhuna dair ipuçlarıdır. Eğer hız çağında yaşıyorsak, belki de en çok yavaşlamayı, dinlemeyi ve emek vermeyi yeniden öğrenmemiz gerekiyor. Çünkü bazı değerler, hızlı tüketildiğinde geriye yalnızca boşluk bırakır.