HEDİYE EROĞLU
Mersin Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay Denetim Raporu açıklandı. Yolsuzluk ve Usulsüzlük soruşturması kapsamında tutuklu yargılanan Başkan Vahap Seçer’in görevde olduğu döneme ilişkin Sayıştay denetçilerinin önemli tespitleri dikkat çekti.
BELEDİYE NASIL YÖNETİLİYOR? BU KADAR HESAP HATASI NASIL OLUYOR?
Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular başlığı altında 8 tespit yapılırken bunlar; maddi olmayan duran varlık alımlarının hatalı muhasebeleştirilmesi, mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının gerçek durumu yansıtmaması, işletme hakkı şirketlere devredilen taşınmazların hizmet imtiyaz varlıkları hesabında takip edilmemesi, hizmet alımı sözleşmesi kapsamında çalıştırılan işçiler için kıdem tazminatı karşılığı
Ayrılmaması, muhtelif idari para cezalarının hatalı muhasebeleştirilmesi, Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenen ek karşılık primlerinin ilgili hesapta muhasebeleştirilmemesi, Kalkınma Ajansı Payı’nın Kamu İdareleri Payları Hesabında İzlenmemesi ve Avrupa Birliği projeleri kapsamında gönderilen tutarların ilgili hesapta takip edilmemesi oldu.
BİRÇOK İŞİN BİRLİKTE İHALE EDİLMESİ, RAYLI SİSTEM ETÜT RAPORUNUN HATALI HAZIRLANMASI…
Ayrıca diğer bulgular başlığı altında 11 tespit olduğu görüldü. Bunlar ise; gelir ve finansman detayı gösterilmeyen ilçe belediyelerine ilişkin ek ödenek taleplerinin Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından onaylanması, aralarında doğal bir bağlantı olmayan işlerin bir arada ihale edilmesi, raylı sistem hattının uygulamaya esas kesin proje hizmet alımı işinde zemin etüt raporunun hatalı hazırlanması, Büyükşehir Belediyesi uhdesinde bulunan muhtelif cadde, bulvar ve sokaklarda altyapı, üstyapı, sanat yapıları, köprü ve yol yapım işinin kesin projeleri yapılmadan ihaleye çıkarılması, belediye hizmetlerinin tanıtımı amacıyla sağır duvar kiralanması, alışveriş merkezlerine iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmemesi ve gelir ücret tarifesinde yer verilmemesi, idari para cezalarına ait bakanlık payının süresinde gönderilmemesi, sermaye tamamlama uygulamasının süreklilik arz etmesi, bütçe içi işletmenin ticari işlerine ilişkin giderlerin belediye bütçesinden karşılanması, dernek, vakıf, spor kulübü, sendika ve meslek odalarına etkinlik ve programlarında kullanılmak üzere otobüs tahsis edilmesi ve başkan danışmanı sözleşmelerinde eksikliklerin bulunması bulguları yer aldı.
BELEDİYE GELİRLERİNİ ARTTIRDI
2025 yılını yaklaşık 30 milyar TL bütçeye sahip olan belediyenin gelirleri bir önceki yıla
göre 8 milyar 571 milyon 367 bin 093,30 TL yüzde 58,05) tutarında artış gösterdi.
Gelir kalemleri incelendiğinde 2025 yılında önceki yıla göre; vergi gelirlerinde 180 milyon 283 bin 813,58 TL (yüzde 103,41), teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinde 787 milyon 770 bin 860,49 TL yüzde 91,35), diğer gelirlerde 7 milyar 1 milyon 908 bin 733,53 TL yüzde 50,93), sermaye gelirlerinde ise 569 milyon 062 bin 131,39 TL (yüzde 7865,58) tutarlarındaki artışlar yaşandığı görüldü.
MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIK ALIMLARININ HATALI MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Sayıştay denetçilerince; ekonomik değer taşıyan bilgisayar yazılımı, lisans ve benzeri hakların doğrudan giderleştirildiği tespit edildi.
Raporda, “Yapılan incelemede, belediyenin 2025 yılı içerisinde alımını gerçekleştirdiği toplam 23 milyon 293 bin 400,00 TL değerindeki bilgisayar programı, yazılım ve lisansın 260 Haklar Hesabı yerine 21 milyon 211 bin 200,00 TL’sinin 251 yer altı ve yer üstü düzenleri hesabına, 2 milyon 82 bin 200,00 TL’sinin ise doğrudan 630 giderler hesabına kaydedildiği görülmüştür. idarenin bu uygulaması sırasıyla 251 yer altı ve yer üstü düzenleri hesabı, 260 Haklar hesabı ve 268 Birikmiş amortismanlar hesabı ile 630 giderler hesabının gerçek değerleriyle mali tablolarda yer almamasına yol açmıştır.
Kamu idaresi cevabında bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
Mali tabloların tam, doğru ve güvenilir veri sunması bakımından, yazılım, lisans ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamaların 260 Haklar hesabında izlenmesi ve dönem sonunda bu varlıklar için ilgili oran dahilinde amortisman ayrılması gerekmektedir” denildi.
KÜLTÜR AŞ’DEKİ 428 MİLYON HESABA KAYDEDİLMEMİŞ!
Ayrıca raporda; belediyenin hissedarı olduğu Şirketin 2023 ve 2024 yıllarına ait sermaye düzeltmesi olumlu farklarının kayıtlara alınmadığı tespit edildi. Konuyla ilgili raporda;
“Yapılan incelemede, sermayesinin tamamı Büyükşehir Belediyesine ait olan Mersin
Büyükşehir Kültür Sanat Bilim Ulaştırma Tic. ve San. AŞ’nin 2023 ve 2024 yıllarına ait enflasyon düzeltmesi işlemleri sonucunda oluşan toplam 484 milyon 239 bin 448,48 TL’nin ilgili hesaba kaydedilmediği görülmüştür. Bu tutar, aynı zamanda 2025 yılı bilançosunun 24 Mali Duran Varlıklar hesap grubunda meydana gelen hatayı da göstermektedir. Kamu idaresi cevabında enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan farkların 20.04.2026 tarihli ve 8649 sayılı muhasebe işlem fişiyle kayıt altına alındığı belirtilmiştir. Mali tabloların tam, doğru ve güvenilir veri sunması bakımından, şirket sermayesindeki değişimlerin ilgili hesapta izlenmesi gerekmektedir” ifadelerine yer verildi.
3 OTOPARKIN HESABINDA 20 MİLYONLUK HATA!
Yine raporda, işletme hakkı şirketlere devredilen taşınmazların hizmet imtiyaz varlıkları hesabında takip edilmemesi ile ilgili de; “Yapılan incelemede, Meclis Kararına istinaden işletme hakkı belediye şirketine devredilen 3 otoparkın 251 yer altı ve yer üstü düzenleri hesabında izlenmeye devam edildiği, 256 hizmet imtiyaz varlıkları hesabına kaydedilmediği görülmüştür. Bunun sonucunda 2025 yılı bilançosunda söz konusu hesaplarda 20 milyon 621 bin 738,29 TL hata meydana gelmiştir. Kamu idaresi cevabında söz konusu taşınmazların 2026 yılında ilgili hesaba alındığı ve bundan sonra bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği belirtilmiştir” denildi.
SÖZLEŞMELİ İŞÇİLER İÇİN 34 MİLYON TL’LİK KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI AYRILMAMIŞ!
Raporda dikkat çeken bir diğer bulgu da; hizmet alımı sözleşmesi kapsamında çalıştırılan işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmaması oldu.
Raporda, “Yapılan incelemede, belediyenin kadrolu işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayırdığı, ancak şirket bünyesinde istihdam edilen işçiler için herhangi bir karşılık ayırmadığı görülmüştür. Dönem içerisinde yapılan kıdem tazminatı ödemelerinde 630 Giderler hesabı kullanılmakta, devamında 140 Kişilerden alacaklar hesabı aracılığıyla şirket hak edişlerinden kesinti yapılmak suretiyle rücu mekanizması işletilmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve detaylı hesap planı birlikte değerlendirildiğinde, belediye tarafından ayrılacak kıdem tazminatı karşılığı hususunda kadrolu işçiler ile şirket bünyesindeki işçiler arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Belediye asıl işveren sıfatıyla kıdem tazminatının ödenmesinden sorumlu olup alt işveren konumundaki belediye şirketine rücu hakkı halihazırda mevcuttur. Dolayısıyla kıdem tazminatı karşılığının Büyükşehir Belediyesi tarafından ayrılması gerekmektedir. İdarenin bahse konu uygulaması sonucunda 2025 yılı bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda 34 milyon 627 bin 466,44 TL tutarında hata meydana gelmiştir.
Kamu idaresi cevabında söz konusu karşılıkların 2026 yılında ayrılmaya başlandığı, bundan sonraki yıllarda da ilgili hesapta takip edileceği belirtilmiştir. Mali tabloların tam, doğru ve güvenilir veri sunması bakımından, belediyenin hizmet alım sözleşmesi kapsamındaki işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılması ve bu karşılık tutarlarının faaliyet gideri olarak muhasebe kayıtlarına yansıtılması gerekmektedir” denildi.
İDARİ PARA CEZALARININ HATALI MUHASEBELEŞTİRİLMİŞ
Sayıştay denetçileri, muhtelif idari para cezalarının hatalı muhasebeleştirilmesi ile ilgili de hata yapıldığını tespit etti. Raporda, “Yapılan incelemede, Büyükşehir Belediyesi tarafından tahsil edilen 14 milyon 602 bin 122,02 TL idari para cezasının 362 fonlar veya diğer kamu idareleri adına yapılan tahsilat hesabında izlenmediği, doğrudan giderleştirmek suretiyle bakanlığa gönderildiği görülmüştür. Bu tutar aynı zamanda idarenin 2025 yılı bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda meydana gelen hata miktarını göstermektedir. Kamu idaresi cevabında idari para cezalarına ilişkin Bakanlık payının ilgili hesapta izlenmeye başlanacağı belirtilmiştir. Mali tabloların tam, doğru ve güvenilir veri sunması bakımından, diğer idareler adına tahsil edilen tutarların ilgili hesapta izlenmesi gerekmektedir.
SGK ÖDEMELERİNDE MUHASEBELEŞTİRİLME HATASI
Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödenen ek karşılık primlerinin ilgili hesapta muhasebeleştirilme işleminde de yanlış yapıldığı belirlendi. Sayıştay raporunda, “Yapılan incelemede, 2025 yılı içerisinde tahakkuku gerçekleştirilerek 6 eşit taksitle ödenmesi gereken ek karşılık primi ödemelerinin tahakkuk ayını müteakip aylarda ödenecek olan kısımlarının taksitlendirilmiş bir yükümlülük niteliğinde olduğu, ancak bu tutarların 368 vadesi geçmiş ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler hesabında izlenmediği, taksit tutarları ödendiğinde 630 giderler hesabına kaydedildiği görülmüştür. Söz konusu tutar 19 milyon 824 bin TL olup aynı zamanda idarenin bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda meydana gelen hatayı göstermektedir. Kamu idaresi cevabında 2026 yılında ilgili hesabın kullanılmaya başlandığı belirtilmiştir. Büyükşehir Belediyesinin yükümlülüklerinin mali tablolarda izlenebilmesi açısından ek karşılık primlerinin ayrılması ve ödenmesinde yönetmelik hükümleri çerçevesinde işlem yapılarak ilgili hesap grubunda izlenmesi gerekmektedir” denildi.
KALKINMA AJANSI PAYI GİDER GÖSTERİLMİŞ
Kalkınma ajansı payının kamu idareleri payları hesabında izlenmemesi ilişkin de Sayıştay denetçileri, “Yapılan incelemede, 2025 yılına ilişkin Ajansa gönderilen 42 milyon 882 bin 172 TL tutarındaki payın 363 kamu idareleri payları hesabında izlenmesi gerekirken idarenin bu tutarı doğrudan gider olarak muhasebeleştirdiği görülmüştür. Bu tutar aynı zamanda 2025 yılı bilançosunda meydana gelen hatayı da göstermektedir. Kamu idaresi cevabında bulgu doğrultusunda ilgili hesabın kullanılacağı belirtilmiştir. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda, bütçe gelirleri üzerinden hesaplanan Ajans katılım paylarının 363 Kamu idareleri payları hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir” tespiti yaptı.