Haber Merkezi

Şişecam’ın Mersin’in Silifke ilçesi Yeşilovaçık’ta açmak istediği maden atık depolama tesisine karşı mücadele sürüyor.

Sürece dair halkı bilgilendirmek için Yeşilovacık’ta panel düzenleyen Mersin Çevre Platformu ve Işıklı - Yeşilovacık Halk İnsiyatifi, uzmanların katılımıyla olası tehlikelere dikkat çekti.

Mersin Tabip Odasından Dr.Ali Koray Kenziman, Mersin Çevre ve Doğa Derneği (MERCED) Silifke Temsilcisi Avukat Ayşe Doğan ve MERÇED Başkanı Sabahat Aslan’ın konuşmacı olduğu panelde, projenin çevresel riskleri ve mahkeme bilirkişi heyetinin raporunun eksikleri konusunda bilgilendirmeler yapıldı.

HALK DAVA AÇTI AMA BİLİRKİŞİ OLUR VERDİ

Panel sonrası hazırlanan sonuç bildirgesini de kamuoyuyla paylaşan platform, “Çevre ve halk sağlığı Şişecam’a bağlı Cam İş Madencilik Şirketinin rantından daha üstündür” diye seslendi. Panel sonrası yayınlanan sonuç bildirgesinde yaşanacak tehlikelere dikkat çeken uzmanlar, “Camiş Madencilik A.Ş. tarafından Mersin İli, Silifke İlçesi, Işıklı ve Hacıishaklı Mahallesi mevkiinde kendi uhdesinde bulunan üretimi bitmiş ve rezerve ömrü tamamlanmış olan açık maden ocağı sahası dahilinde ki ocak üretim boşluğundaki Sahada Mersin Ovacık Maden Atık Depolama Tesisi projesini gerçekleştirmeyi planlamaktadır.

Bu proje için verilen ÇED olumlu kararının iptali istemi ile Yeşilovacık ve Işıklı mahalle muhtarları ve Mersin Çevre ve Doğa Derneği tarafından açılan davada, keşif yapılmış ve bilirkişi raporu alınmıştır. Bilirkişi heyeti, ÇED raporu ve eklerini genel olarak yeterli kabul etmiş; projenin yürütülmesinde bilimsel ve teknik açıdan sakınca bulunmadığı kanaatine varmıştır.

“SAĞLIKLI VE ÇEVREDE YAŞAM ANAYASAL HAK”

Bilirkişi heyetinin görüşü bilimsel ve hukuki değildir. Anayasası'nın 56. Maddesinde ‘Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 1. Maddesi kanunu amacını; ‘bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır’ olarak belirlemiştir.

Yine aynı kanunun 3. Maddesinin e bendi ‘Çevre politikalarının oluşmasında katılım hakkı esastır. Bakanlık ve yerel yönetimler; meslek odaları, birlikler, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşların çevre hakkını kullanacakları katılım ortamını yaratmakla yükümlüdür’ diyerek çevre politikalarının hazırlanmasında katılım esasını belirlemiş ve vatandaşların da bu hakkını koruma altına almıştır.

Yasal düzenleme bu şekilde olmasına karşın;Projeye bölge halkı karşı olmasının hukuki dayanağını bilirkişi heyeti bu hukuki hakkı görmezden gelmiştir.

GERİ DÖNÜŞÜ OLMAYAN RİSKLER KAMU YARARI İDDİASINA TAKILDI!

Projenin çevre, su kaynakları, tarım alanları ve ekosistem üzerinde yaratacağı ciddi ve geri dönüşü olmayan riskler göz önünde bulundurulduğunda,kamu yararı iddiasının soyut kaldığını, heyelan özelliği taşıyan bir bölgede maden atık depolama tesisi kurulması;olası bir kayma.sızma yada yapısal hasar durumunda geri dönüşü mümkün olmayan çevresel felaketlere yol açabileceği, 13 Şubat 2024 tarihinde Erzincan’ın İliç ilçesinde depolanan toprak yığınının heyelana dönüşmesi ile göz göre göre gelen felaket örneğini, ÇED raporundan alınan bilgilere göre proje alanının heyelan riski taşıdığı ve proje içerisinde bulunan kayaların ve şevlerin sağlam olmadığı, bu durumda riskli olan bu yapıda maden atık deposu yapılmasında yer seçimi hatası yapıldığını, atık taşıyan kamyonlardan sızma ve dökülme riski bulunan atıkların bu kadar uzak bir mesafeye götürülmesi trafik yoğunluğu ve kaza riskini önemli derecede artıracağını bilirkişi heyeti tarafından değerlendirilmemiştir.

MADEN ATIKLARI SU VE TOPRAĞA KARIŞACAK

Deponun zemin tabanında doğal kil yapısı bulunması sebebi ile jeomembran uygulanmayacak olması, doğal kil tabakalarının, uzun vadede çevresel koşullar, yağış, kuruma–ıslanma döngüleri ve mekanik etkiler nedeniyle fiziksel ve kimyasal özelliklerinde bozulmalar meydana geldiği bilimsel bir gerçektir. Bu durum, depolanacak maden atıklarının zamanla yeraltı zeminine sızmasını kolaylaştıracak ve yeraltı sularının kirlenmesi riskini ciddi biçimde artıracak olması ve atık deposunun üstünün açık olması nedeniyle maden atıkları su, toprak, hava ve canlı yaşamı üzerinde etkilere neden olacak, yeraltı suyu kirlenecek, yüzeysel su kirliliği oluşacak, toprak kirliliği oluşacak ve proje alanında ve bölgede ki ekosistemde bozulmalara neden olacağı, proje alanı ve yakın çevresinde yoğun şekilde yeraltı su kaynakları, su kuyuları ve içme suyu depoları bulunmaktadır.

MESKİ’NİN SONDAJ KUYUSU GÖRMEZDEN GELİNDİ

Proje alanına yaklaşık 200 metre mesafede yer alan Işıklı ve Hacıisaklı içme suyu depoları ile su kaynakları, olası bir sızıntı ve kirlenme durumunda doğrudan risk altında olacağı ve çalışma bölgesinin yakınlarında mevcut devamlı akarsu kaynağı olan Şehitler Deresinin varlığı söz konusu projenin yapılacağı alanın çok yakınında yer alan, MESKİ'ye ait Yeşilovacık beldesinin içme suyu deposu ve yine proje alanının 4.8 km uzaklığında söz konusu projenin yapılacağı yerin yakınında Mersin Su ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlığına ait sondaj suyu kuyusunun olduğu bilirkişi heyeti tarafından görmezden gelinmiştir. Söz konusu su kaynaklarına maden atık deposunun vereceği zararlar değerlendirilmemiştir.

ATIKLAR KANSEROJEN ETKİYE SAHİP

Bilirkişi heyeti halk sağlığı, onkoloji, hidrojeoloji ve ekoloji disiplinlerini kapsamlı ve teknik olarak incelememiştir. Bilirkişi heyeti,Silika kumunu Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), ‘Grup 1 Kesin Kanserojen’ olarak sınıflandırdığı konusunu. Maden atık deposunun en yakın konuta 650 metre mesafede olması, PM2.5 ve altı boyutundaki mikroskobik tozların akciğer alveollerine kadar inerek silikozis ve akciğer kanserine yol açması için yeterli bir mesafede olduğunu rapora yazmamıştır.

“BİLİRKİŞİ RAPORUNDA FLOTASYON ATIĞININ VERECEĞİ ZARARLAR DİKKATE ALINMADI”

ÇED raporunda maden atık deposunda flotasyon atığı, kimyasalların da depolanacağı yazılıdır. Flotasyon atığının içinde ağır metaller (kurşun, arsenik, cıva, kadmiyum vb.) kimyasal reaktif kalıntıları sülfürlü mineraller İnce taş ve toprak parçaları asit oluşturan maddeler mevcuttur. Bu kimyasalların izolasyonsuz ve üstü açık depoda depolanması yeraltı ve yüzey sularını kirletecek, toprağı zehirleyecek ve insan ve çevre sağlığını çok olumsuz etkileyecektir. Bilirkişi raporunda flotasyon atığının vereceği zararlar dikkate alınmamıştır.

GIDA GÜVENLİĞ İVE HAYVANCILIK İÇİN TEHLİKE

Yine bölgedeki zeytinlikler ve narenciye bahçeleri üzerine çökecek silika tozu, stomaları kapatarak fotosentezi durduracak, gıda güvenliğini ve yerel hayvancılığı (meralardaki tozlanma nedeniyle) bitirecektir. Bilirkişi heyeti bu durumu incelememiştir.

Bilirkişi heyeti, projeyi bölgedeki mevcut kirlilik yükünden bağımsız incelemiştir. Bölge zaten Akdere Çimento Fabrikası, liman faaliyetleri ve mevcut maden ocaklarının toz yükünün altında olması görmezden gelinmiştir.

“ÇED OLUMLU’ KARARININ İPTALİNE KARAR VERİLMESİNİ TALEP EDİYORUZ”

Sunulan bilirkişi raporu, insan sağlığı üzerindeki kronik ve onkolojik riskleri, bölgenin kümülatif kirlilik yükünü ve topografik risklerin sızdırmazlık üzerindeki fiziksel etkilerini görmezden gelen eksik bir incelemedir.

Hukuktan Hastalıkları tedavi etmek kadar, hastalığa yol açacak çevresel koşulları engellemekle de yükümlü olan çevre ve doğa hakkının savunucuları olarak; telafisi imkansız zararlar doğmadan Ovacık Maden Atık deposunun ‘ÇED Olumlu’ kararının iptaline karar verilmesini talep ediyoruz” denildi.