Haber Merkezi

Çevre Mühendisleri Odası Mersin Şubesi, hava kirliliği ölçüm sonuçlarına ilişkin hazırlanan raporu kamuoyuyla paylaştı.

Mersin halkının soluduğu havanın kalitesini, limit aşım noktalarını ve çözüm önerilerini kapsayan raporda, ilk olarak “Veri kesintisi ve değerlendirme zayıflığına dikkat çekildi. “Mersin genelindeki 7 hava kalitesi ölçüm bulunmaktadır. İstasyon bazında ölçüm yapılan gün sayılara bakıldığı zaman Taşucu, İstiklal ve Yenişehir istasyonu dışında diğer istasyonlarda yılın tamamına yakında ölçüm yapıldığı görülmüştür” derildi.

ŞEHİR MERKEZİNDE TOZ YÜKSEK, KRONİK HASTALIKLARA DİKKAT!

Ayrıca raporun, “PM10 (Toz/Partikül Madde) Tehlikesi” bölümünde de; “Özellikle Tarsus, İstiklal ve Akdeniz istasyonlarında, ölçüm yapılan günlerin yüzde 70’den fazlası şehir merkezindeki nüfus yoğunluğunun sürekli olarak sınır değerlerin üzerinde partikül maddeye maruz kalması, kronik solunum yolu hastalıkları riskini artırmaktadır” bilgisi paylaşıldı.

LOJİSTİK VE TRAFİK BASKISI HAVAYI KİRLETİYOR

Raporun “Lojistik ve Trafik Baskısı” bölümünde de, İstiklal, Akdeniz, Tarsus ve Yenişehir bölgelerinde NO2 ve NOX değerlerinin yüksek seyretmesinin; Mersin Limanı faaliyetleri, ağır vasıta trafiği ve bireysel araç kullanımının fazlalığı ve kentleşme kriterlerinin hava kalitesi üzerindeki olumsuz ivmeyi doğrudan etkilediği işaret edildi.

GÖRÜNMEZ TEHLİKE MERSİN’DE ÖLÇÜLEMİYOR!

Raporun; “PM2.5 (Görünmez Tehlike) Ölçülmüyor” bölümünde ise şu uyarılar yapıldı, “Hava kirliliğine açısından, çapı 2,5 mikrona eşit ya da daha küçük olan maddelere Partikül Madde 2,5 (PM2,5) denilmektedir. PM2.5, ağırlıklı olarak fosil yakıtların kullanımı sonucu açığa çıkmakta ve canlılarda çok ciddi kalp, damar, solunum, dolaşım sistemi problemlerine neden olmakta ve maruz kalındığı seviyeye bağlı olarak da ölümlere yol açabilmektedir. Bu açıdan bakıldığında PM2,5 derişim analizinin yapılması gerekmektedir.

Ancak, Mersin ilimizde geçmiş yıllarda bazı istasyonlarda ölçümü gerçekleştirilen PM2,5 2025 yılında ölçüm sonuçları görülememiştir. Bu durum kentimiz için çevre yönetimi ve halk sağlığı açısından en kritik eksikliklerden birisidir. Çünkü PM2,5 ölçümü eksikliği ile ilimizde hava kirliliği sonucu ortaya çıkan çevre, sağlık ve can kayıpları gibi problemlerin tespiti ve değerlendirilmesi gerçekleştirilememektedir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından en tehlikeli kirletici kabul edilen ve doğrudan kana karışabilen PM2.5 ölçümlerinin Mersin'de yapılmıyor olması, halk sağlığı yönetimi açısından en büyük eksiklik olarak saptanmıştır.

MERSİN’DE EN DÜŞÜK DEĞERLER BİLE SINIRIN ÜZERİNDE

Ayrıca PM10 Değeri 24 saatlik insan sağlığının korunması için ulusal sınır limit değer 50 µg/m3 (bir yılda 35 defadan fazla aşılmaz) olarak yönetmelik tarafından belirlenmiştir. Ayrıca AB ülkelerinde 50 µg/m3, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ise 45 µg/m3 olarak belirlenmiştir. İstasyonlarda yıl bazında ölçüm yapılan gün sayısına bakıldığı zaman özellikle Taşucu, İstiklal ve Yenişehir istasyonlarında ortalama olarak yılın üçte biri gün sayısı kadar ölçüm yapılmadığı görülmektedir. Tüm istasyonlarda yıllık ortalama değer 40 µg/m³ sınırının üzerindedir. Bu durum kronik (uzun süreli) hava kirliliği sorunu olduğunu gösterir.

En yüksek ortalamalar: Akdeniz: 71,97 µg/m³, Tarsus: 68,89 µg/m³, İstiklal: 64,92 µg/m³.

En düşük ortalamalar: Yenişehir: 47,02 µg/m³, Toroslar: 48,40 µg/m³, Huzurkent: 48,57

µg/m³ şeklindedir. Ancak en düşük olanlar bile sınırın üzerindedir.

Bir yılda günlük sınırın 35 günden fazla aşılması istenmez (AB kriteri).

Tablodaki tüm istasyonlarda Ulusal ve AB standartlarına göre bu sayı çok yüksektir: 

Tarsus: 259 gün, Akdeniz: 221 gün, İstiklal: 177 gün, Toroslar: 149 gün, Huzurkent:

148 gün, Taşucu: 104 gün, Yenişehir: 101 gün şeklindedir. Bu değerler limitin kat kat

üzerindedir.

DSÖ sınırı daha sıkıdır ve buna göre aşım günleri daha fazladır:  Tarsus: 279 gün, Akdeniz: 259 gün, İstiklal: 208 gün, Huzurkent: 196 gün, Toroslar: 192 gün, Yenişehir: 135 gün, Taşucu: 119 gün şeklindedir.

Bazı istasyonlarda yılın yaklaşık %70–80’inde sınır aşılmıştır. Çoğu istasyonda veri yeterlidir

(%85–98 arası). Ancak Taşucu’nda veri oranı %40 (146 gün) olup temsil gücü düşüktür; bu

istasyonun sonuçları daha dikkatli değerlendirilmelidir.

AKDENİZ VE TARSUS EN RİSKLİ BÖLGELER

Kentimizde PM10 Değeri için;  Bölgede PM10 kirliliği ciddi ve süreklidir. Hem yıllık ortalamalar hem günlük aşım sayıları oldukça yüksektir. Özellikle Akdeniz ve Tarsus istasyonları en riskli bölgeler olarak öne çıkmaktadır. Bu tablo, bölgede sanayi, trafik, ısınma kaynaklı emisyonlar ve meteorolojik koşulların etkili olabileceğini düşündürmektedir. Halk sağlığı açısından risk yüksektir (solunum yolu hastalıkları, KOAH, astım, kalp damar hastalıkları).

Detaylı veriler Tablo 1 ve Grafik 1’de belirtilmiştir. Ölçüm gerçekleştirilen tüm  istasyonlarda bir yılda 35 defadan daha fazla kirli gün sayısı gerçekleştiği ve İnsan Sağlığı ve  Ekosistemin Korunması İçin Hava Kalitesi düşük bir kent olduğunu göstermektedir.

KENT İÇİNDE KALAN SANAYİ HAVA KORİDORLARINI KAPATIYOR

Sanayi ve Isınma Etkisi: Isınma amaçlı düşük kaliteli yakıt kullanımı ve sanayi tesislerinin hakim rüzgar yönleri gözetilmeksizin kentle iç içe geçmesi, kirliliğin dağılmasını engelleyerek kentsel hava koridorlarını kapatmaktadır” denildi.

SONUÇ VAHİM!

Raporun sonuç bölümünde ise şu ifadelere yer verildi; “PM10 değerinin ölçülen gün sayısının ortalamanın üstünde olduğu, İstasyonlarda diğer kirletici parametrelerde yıl bazında ölçülmesi gereken gün sayısında veri yüzdesinin orta seviyede olduğu, ölçüm yapılmayan gün sayılarının fazla olduğu ve standart sapma yüzdelerinin belirli günlerde yüksek olduğu görülmektedir.

Mersin’de PM2.5 Değerlerinin ölçülmüyor olması önemli bir problemdir. İstasyonlarda ölçümü gerçekleştirilen PM10 değerleri büyük oranda ulusal standart değerlerinin üzerinde olduğu görülmektedir. 

Azotdioksit ve Azotoksit ölçümlerinde kirli gün sayısının yüksek olduğu ve kirli gün

oranının kentleşmenin yoğun olduğu noktalarda yüksek olduğu görülmektedir. 

Kükürtdioksit, Karbon Monoksit ve Ozon Ölçümlerinde veri yüzdesinin ortalama

olarak %50-60 oranında olduğu kirli gün görülmediği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak; Hava kalitesi ölçüm istasyonlarından PM2.5, PM10,  Kükürtdioksit

(SO2),  Azotdioksit (NO2) Karbon monoksit (CO), Azotoksitler (NOx) ve Ozon  (O3) kirleticisi için alınan verilere göre kentimizde hava kirlilik gün sayıları tespit edilmeye çalışılmıştır. 

Mersin’de, 7 adet ölçüm istasyonunun da ölçüm gerçekleştirildiği görülmektedir. Ulusal ve uluslararası sınır değerleri baz alınarak gerçekleştirilen değerlendirmeye göre elde edilen ölçümler değerlendirildiğinde hava kirliliği verilerinin güvenli bir şekilde alınamadığı, yıllık bazda ölçülemeyen gün sayısının fazla, veri alma oranının düşük ve ölçümlerde standart sapma oranlarının yüksek olduğu görülmektedir. 

Ayrıca, ilimizde hava kalitesi için önemli olan her özellikle kalp ve damar hastalıklarına sebep olan PM2.5 konsantrasyonu ölçülmemektedir. PM2.5 parametresinin ölçülebilmesi için gerekli girişimde bulunulmalı hava kirliliğinin halk ve çevre sağlığına olan etkileri şeffaf bir şekilde ortaya konulmalıdır. 

Rapor, Mersin‘de hava kirliliği yaşayan bölgeleri belirlemek adına kanser, üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları, astım, alerji, stres, depresyon gibi sağlık problemlerine yol açan partikül madde 2,5 (PM2,5), partikül madde 10 (PM10), kükürtdioksit (SO2), azotdioksit (NO2), azotoksitler (NOX), karbonmonoksit (CO) ve ozon (O3) parametreleri için sınırların aşıldığı gün sayıları ve yıllık ortalama değerleri incelenmiştir. Raporda Mersin’de hava kirliliği sorununun yaşandığı belirtilmekle beraber genel olarak hava kirliliğinin en yoğun olduğu bölgelerin kentleşmenin yoğun olduğu Mersin Merkez ve Tarsus bölgelerinin olduğu görülmektedir.” 

MERSİN TEMİZ HAVA İÇİN NE YAPMALI?

Stratejik önerilerin de yer aldığı raporda, “Acil Eylem Planı” başlığında, mevcut "Temiz Hava Eylem Planları”nın güncellenmesi ve denetimlerin şeffaf veri paylaşımıyla artırılması gerektiğine dikkat çekildi.

“İzleme Ağı Genişletilmeli” balık öneri bölümünde de; tüm istasyonlarda derhal PM2.5 ölçüm cihazlarının kurulması ve veri sürekliliğinin (365 gün) garanti altına alınması gerektiğine dikkat çekildi. 

“Ulaşım Dönüşümü” çağrısı da yapılan raporda, “Kirliliğin yoğun olduğu merkez bölgelerde ‘düşük emisyon bölgeleri’ oluşturulmalı, toplu taşıma ve liman lojistiği yeşil enerjiye dönüştürülmelidir.

Kentsel Planlama: Yeni imar planlarında hava koridorları korunmalı, kömür yardımı

yerine doğal gaz altyapı destekleri önceliklendirilmelidir.

Mersin’in hava kalitesi, özellikle partikül madde ve azotoksitler açısından alarm vermektedir. Veri eksikliklerinin giderilmesi ve yukarıdaki önlemlerin ivedilikle hayata geçirilmesi, Mersin halkının sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı için zorunluluktur” denildi.

MERSİN’DE 2024/2025 YILI HAVA KİRLİLİĞİ KARŞILAŞTIRMASI

Son iki yılın karşılaştırmasını da yapan Çevre Mühendisleri Odası, 2025 yılında 2024’e yılına kıyasla Toroslar istasyonunda ölçüm yapılan gün sayısı olarak gerçekleşen artışın dışında diğer tüm istasyonlarda (Akdeniz, Huzurkent, İstiklal, Tarsus, Taşucu ve Yenişehir) en az yüzde 0,54 oran olmak üzere en fazla yüzde 50,68 oranında ölçüm yapılan gün sayısında azalış olduğunun tespit edildiğini açıkladı.

“Özellikle hava kalitesinden bağımsız olarak Taşucu İstasyonunda 2024 yılında 331 gün ölçüm yapılmış olsa da 2025 yılı verileri incelendiğinde yüzde 50,68 azalış ile 146 gün ölçüm yapıldığı tespit edilmiştir” denilen raporda, ölçüm yapılan gün sayısının azlığı ile tespit edilen ‘Yıllık Ortalama Değer (µg/m3)’ verilerin etkilediğinin unutulmaması gerektiğini vurguladı.